13 Kadın Başkandan Türkiye'ye Ahi Reçetesi

 İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü desteğiyle yürütülen "Anadolu’nun Ahisiyiz, Türkiye’nin Ailesiyiz" projesi, Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı esnaf-toplum analizlerinden birine dönüştü.   Başkan Fehmi Çalmuk, raporun sonuçlarını açıklarken modern dünyanın "akıl tutulmasına" karşı geleneğin "ferasetini" masaya koydu.

Dünya Esnaf Sanatkarlar Derneği Ahi Enstitüsü Başkanı Fehmi Çalmuk, esnaf ve sanatkar odalarının kadın başkanlarının gerçekleştirdiği "Ahiyiz, Aileyiz Buluşması" konuşmalarından elde edilen stratejik sonuç raporu ile ilgili şunları söyledi:

"Yalnızca esnaf ve sanatkarların rolü ile ilgili değil, Türkiye'nin ekonomik ve sosyolojik hayatı ile ilgili esnaf ve sanatkarın hayati öneminin vurgulandığı konuşmalarda; Ahilik geleneği merkeze alınarak esnaf ve sanatkarın konvansiyonel rolü ortaya konulmuştur. Yalnızca kamunun değil; kurum ve kuruluşların, sosyal hayatı var eden tüm katmanların tarihi buluşma sonrası ortaya konulan görüşlerden istifade ederek yeni bir yol haritası belirlemesi konusunda bir işaret fişeği yakılmıştır. Toplantıya katılan Cumhurbaşkanlığı Yüksek İstişare Kurulu Üyesi Sayın Cemil Çiçek başta olmak üzere tüm esnaf ve sanatkar odalarının kadın başkanlarını, STK başkanlarını saygıyla selamlıyorum.

Dünya Esnaf ve Sanatkarlar Derneği olarak tarihe bir not düşmek istedik; düştüğümüz bu notun altını da kalın bir şekilde çiziyoruz. Körler ülkesinde görmenin idamlık bir suç olduğunun hatırlatmasını yaparak, akıl tutulması içinde olan kesimlerin hafızasına; gençlerin kötü alışkanlıklar başta olmak üzere dijital bağımlılıkla imtihanı konusunda var olan tespitlerin ve çözüm önerilerinin bir ev ödevi gibi yerine getirilmesi konusundaki çağrımızı bu vesile ile yeniliyorum."

1. "Cam Tavan" ve Erkek Egemen Sendromu

Raporun en sert bölümlerinden biri, 3 milyonluk esnaf teşkilatındaki temsil adaletsizliği. Kadın başkan oranının %2’de kalması, sahadaki "erk şiddeti" ve seçim süreçlerindeki antidemokratik baskılar, raporun ilk maddesi olarak kayıtlara geçti.

Çözüm: Kadınların sadece "fotoğraf karesi süsü" (vitrin kadın) olarak görülmesine son verecek "Kadın Kotası" ve "Bağımsız Seçim İzleme Komisyonları" kurulması.

2. Dijital Prangalar ve "Kamburlaşan" Gelecek

Gençliğin sanal dünyada izole olması, raporun "acil durum" koduyla işlediği bir diğer konu.

Çarpıcı Tespit: "Bir anne baba çocuğunun sigara içtiğini bilmezken, mahalle esnafı çocuğun hangi marka sigara içtiğini bilir." Bu cümle, esnafın "Erken Uyarı Sistemi" olarak kurumsallaştırılmasının temel gerekçesi kılındı.

Öneri: Dijital bağımlılığa karşı, mahalle esnafının rehberlik edeceği sosyal projeler geliştirilmeli.

3. Kadına Şiddete Karşı "Mahalle Muhafızları"

Son 25 yılda %1400 artan kadın cinayetleri karşısında rapor, kolluk kuvvetlerinin "aile içi mesele" yaklaşımını reddediyor.

Yeni Rol: Kadın esnafların, kriz anlarında resmi müdahale yetkisi veya KADES benzeri bir hızlı bildirim ağıyla "Mahallenin Koruyucu Gözü" sıfatıyla donatılması teklif ediliyor.

4. "Esnaf Koruyucu Aile" ve Sosyal Sorumluluk

Raporun en vicdani önerisi ise devlet koruması altındaki çocuklar için geldi. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile yapılacak bir protokolle; esnafların kimsesiz çocuklara "Esnaf Koruyucu Aile" olması ve bu çocukların usta-çırak ilişkisiyle hayata hazırlanması hedefleniyor.

5. Diploma Enflasyonu vs. Zanaatın Onuru

Üniversite mezunu işsiz kitlelerin arttığı bir dönemde, usta-çırak ilişkisinin (Ahilik terbiyesi) sadece bir meslek değil, bir "hayat okulu" olduğu vurgulanıyor. Ailelerin "aşırı korumacı" tavrının üretimi baltaladığı belirtilerek, yaz tatili çıraklık kültürünün modernize edilmesi isteniyor.

6.Parçalanmış Ailelere İstihdam Kalkanı

Eşinden ayrılmış, tek başına çocuk büyüten kadınlara esnaflık yolunda pozitif ayrımcılık; özel hibe, faizsiz kredi ve vergi muafiyetleri gibi mekanizmalarla ekonomik bağımsızlık sağlanması raporun en güçlü taleplerinden biri.

Tarihsel Reerans

Rapor, tüm bu modern önerileri köksüz birer fikir olmaktan çıkarıp Selçuklu’daki Bacıyan-ı Rum (Anadolu Kadınlar Birliği) teşkilatına dayandırıyor. Kadının ticarette ve sosyal hayatta öncü olmasının bir "modernleşme dayatması" değil, Anadolu’nun öz be öz mirası olduğu hatırlatılıyor.

Sonuç olarak;  Ahi Enstitüsü’nün bu raporu, Türkiye'nin ekonomik ve sosyal yaralarına mahalle kültürünün vicdanıyla basılan bir mühür niteliği taşıyor. Şimdi gözler, bu "işaret fişeği"ni takip edecek olan karar vericilerde.

"Ahiyiz, Aileyiz Buluşması" kapsamında gerçekleştirilen 5 ayrı oturumun konu başlıkları ve bu oturumlara katkı sunan katılımcıların listesi aşağıdadır:

Toplantı Oturum Başlıkları

1. OTURUM: Ailenin Korunmasında Esnaf ve Sanatkârların Rolü

2. OTURUM: Ailenin Korunması ve Güçlendirilmesinde Kadınların Esnaf ve Sanatkâr Olarak İstihdamı

3. OTURUM: Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesinde Esnaf ve Sanatkârın Rolü

4. OTURUM: Çocukların ve Gençlerin Kötü Alışkanlıklara Karşı Korunmasında Esnaf ve Sanatkârın Rolü

5. OTURUM: Ailenin Korunması ve Güçlendirilmesinde Mesleki Eğitim (Usta-Çırak İlişkisi)

Kadın Oda ve Dernek Başkanları:

Gale Yardımcı: ATO eski Genel Müdürü

Ayşe Aydın: İstanbul Güzellik Uzmanları ve Güzellik Salonu İşletmeleri Esnaf Odası Başkanı

Pınar Gören: Akhisar Lokantacılar, Köfteciler, Tatlıcılar Esnaf Odası Başkanı

Emine İleri: Bayrampaşa Bakkallar, Mezeciler ve Tekel Bayileri Esnaf Odası Başkanı

Meltem Dur: Fatsa Giyim Eşyaları Esnaf Odası Başkanı

Hesna Korgan: Kuaför ve Güzellik Uzmanları Birlik Beraberlik Dayanışma ve Kalkınma Derneği Başkanı

Ferihan Karasu: İstanbul Tekel ve Gazete Bayileri Odası Başkanı

Nazmiye Dursunlar: Safranbolu Esnaf ve Sanatkarlar Odası Başkanı

Nurhan Güdücübaş: Eskişehir Terziler Odası Başkanı

Terlan Kaya: İstanbul Sahne Perde Film Eğlence Yerleri Esnaf ve Sanatkarlar Odası Başkanı

Gülay Şele: İstanbul Reklamcılar Esnaf Odası Başkanı

Mehlika Gider: Kadın İşverenleri ve Sanayicileri Derneği (KASİDER) Başkanı

Sema Ersoy: Eskişehir Saatçiler Esnaf Odası Başkanı

Eda Yıldız Karadağ: Bayrampaşa Erkek ve Kadın Berberler Esnaf ve Sanatkarlar Odası Başkanı