Kadın Oda Başkanları Ankara'da Buluştu: Palandöken'den 'Ekonomik Çıkmaz' Uyarısı

Türkiye’nin ticari ve sosyal hayatının kılcal damarlarını oluşturan esnaf dünyasında tarihi bir gün yaşandı. Dünya Esnaf ve Sanatkârlar Derneği ile Ahi Enstitüsü, Türkiye’de ilk kez esnaf ve sanatkâr odalarının 14 kadın başkanını “Ahiyiz, Aileyiz Buluşması” adı altında Ankara'da bir araya getirdi.

İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü’nün destekleriyle, "Anadolu’nun Ahisiyiz, Türkiye’nin Ailesiyiz" projesi kapsamında Öz Finans İş Sendikası Konferans Salonu’nda gerçekleştirilen zirve, esnaf teşkilatında kadının gücünü ve Ahi kültürünün birleştirici rolünü bir kez daha gözler önüne serdi.

Toplantının en dikkat çeken anı ise Türkiye Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Konfederasyonu (TESK) Genel Başkanı Bendevi Palandöken’in kadın başkanlara hitaben yaptığı, adeta bir sosyolojik analiz niteliğindeki geniş ve çarpıcı konuşması oldu.

İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü’nün destekleriyle, "Anadolu’nun Ahisiyiz, Türkiye’nin Ailesiyiz" projesi kapsamında Öz Finans İş Sendikası Konferans Salonu’nda gerçekleştirilen zirveye, Türkiye Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Konfederasyonu (TESK) Genel Başkanı Bendevi Palandöken’in yaptığı konuşma damga vurdu. Palandöken, kadın esnafların yaşadığı zorlukları anlatırken, esnaf teşkilatlarının içine düştüğü ekonomik darboğazı da çok konuşulacak sözlerle itiraf etti.

Böyle Bir Toplantıyı Yapamıyoruz çünkü Paramız yok !

Toplantıyı düzenleyen dernek yönetimine ve salonu tahsis eden sendikaya teşekkür eden Palandöken, konuşmasının bir bölümünde esnaf odalarının ve konfederasyonun maddi imkansızlıklar nedeniyle ne kadar zorlandığını açıkça dile getirdi. Palandöken, adeta bir özeleştiri niteliğindeki o tarihi konuşmasında şunları söyledi:

Böyle çok önemli bir toplantı icra ediliyor. Değerli başkanın bu salonu ve sizlerin değerli katılımlarıyla bu imkanların sağlanmasında kendi destek vermek için çok önemli böyle bir toplantının yapılmasını sağladı. Ama maalesef böyle bir toplantıyı bağımsız olarak Türkiye Esnaf Sanatkarlar Konfederasyonu bile maalesef yapamıyor. Neden? Çünkü gelirleri ve kurumu bu kadar çok misafiri ağırlayacak bir bütçesi yok!

Sizin odalarınızda da aynı şekilde para toplayamadan odaların durumu da aynı şekilde ya... Odalarda da böyle 300, 200, 500 kişi maalesef topladığımız aidat miktarlarda 100 kişiyi geçmiyor. Yani genel sekreterlerin maaşını veremiyorsunuz. Siz netice itibariyle makamdaki olan insanlarsınız. Yani başkansınız ama sahadaki kadının çektiği eziyete o portakalı veyahut da kıvırcığı yıkarkenki o -10 derece suya soktuğunu görüyor ve emeğin ne kadar kıymetli olduğunu biliyorsunuz. Ama her şey maddi imkansızlıklardan kaynaklanıyor."

Yalvar Yakar Yüz Kişiyi Bir araya getiremiyoruz

Esnafın bir sendikal hareket olmadığını, dükkanı açmadığı gün para kazanamayacağını hatırlatan Palandöken, katılım sağlamanın ve insanları bir araya getirmenin zorluğunu şu sözlerle paylaştı:

"Siz yapmış olduğunuz yer kurullarınızda 100 kişiyi getiremiyorsunuz. Yalvar, yakar, 'yemek verelim, akşamlı mutlaka gel, sabahlayın tekrar telefon edip gel' diyorsunuz. Ne çektiğinizi ben biliyorum. Sahada da görüyorum. Çalışmadığınız zaman maaşınızı verecek bir kurum yok ki. Siz ancak o tezgahın başında durduğunuz zaman para kazanacak insanlarsınız. Onun için hem ekonomi, hem güç, hem de katılımı sağlamak problem oluyor."

Sizler sokağın liderlerisiniz

TESK Genel Başkanı Bendevi Palandöken, konuşmasında kadın esnafların sadece ekonomik birer aktör değil, aynı zamanda toplumsal birer denge unsuru olduğunu vurguladı. Kadınların iş hayatında "pozitif ayrımcılığı" sonuna kadar hak ettiğini belirten Palandöken, kadın oda başkanlarına şu sözlerle seslendi:

"Sizler sadece büyük şirketleri yöneten, holdinglerde oturan iş kadınlarından değilsiniz. Sizler gerçek pazarda, dükkanında, tezgahında devlete katma değer sağlayan, üreten insanlarsınız. Esnaf, toplumun aynası ve uzlaştırıcısıdır. Kadının olmadığı bir toplumda, insanların yapmış oldukları işin öne çıkmasında çok büyük eksiklikler olur. Klasik bir söz vardır; her başarılı erkeğin arkasında bir kadın olur diye... Ancak kadın bizzat sahada olduğu zaman, gerçekten hem ekonomik olarak hem de işin büyümesi açısından çok daha büyük bir güç ortaya çıkıyor."

Mahalle Kültürü Bitti

Geleneksel Ahi kültürünün önemine değinen ve günümüz modern şehir hayatının getirdiği yabancılaşmayı eleştiren Palandöken, kadına yönelik şiddetin ve gençlerin kötü alışkanlıklara yönelmesinin temelinde mahalle kültürünün yok olmasının yattığını söyledi:

"Seyrettiğiniz dizilerde bile esnafı, Ahiyi görürsünüz. Eskiden alanla veren arasındaki o görünmez bağlılık sokağın kültürüydü. Şimdi maalesef site kültürü başladı. Komşu komşuyu tanımaz oldu. Onun için sokaklarda güvenlik de çok kalmadı. Eskiden esnafın ışığı, esnafın adabı ve terbiyesi o mahalledeki en büyük güvenlik ve kontrol mekanizmasıydı. Bugün her gün televizyonlarda kadınlarımızın katledildiğini görüyoruz. Bu toplumsal cinnetin ve hastalıkların tek nedeni, birbirini tanımayan, aile bağları kopan ve hızla ayrışan bir toplum haline gelmemizdir."

Kadın Esnafın Çilesi

Konuşmasında kadın esnafın çalışma şartlarının ağırlığına ve sosyal haklardaki yetersizliklere de parmak basan TESK Genel Başkanı, devlet memurları ile esnaflar arasındaki uçurumu şu sözlerle özetledi:

Devlet dairesinde çalışan bir kadının en az 6 ay süt izni, ardından 6 ay ücretsiz izin hakkı var. Ama sizlerin iş yerlerinizde böyle bir şansınız yok. Bir gün dükkanı açmasanız rızkınız kesilir. Kadın esnafımız bir günlük bile iş görmezlik tazminatı alamadan, sosyal güvenlik bakımından çok geri planlarda hayat mücadelesi veriyor. Sabahın 7'sinden gecenin geç saatlerine kadar kendi emeğiyle, kendi sermayesiyle rızkını kazanan bu kesimin en büyük eksikliği, Bağ-Kur meselesi yüzünden emeklilik hayatını neredeyse hiç tadamamasıdır."

Kadın Başkan Oranımız Yüzde 2

Esnaf teşkilatlarında kadın temsilinin halen çok düşük seviyelerde olduğunu belirten Palandöken, Türkiye genelinde 3.000'e yakın oda bulunmasına rağmen kadın başkan oranının yalnızca %2 civarında (yaklaşık 35 kadın başkan) kaldığına dikkat çekti.

Bu sayının mutlaka artması ve kadınların daha çok diyalog kurması gerektiğini söyleyen Palandöken, "Ben de sahadan gelen bir bakkalım. Sizlerin o pazarlarda -10 derece soğukta portakalı, kıvırcığı yıkarken ellerinizin nasıl donduğunu, o emeğin ne kadar kıymetli olduğunu çok iyi biliyorum. Sizler hem anne, hem eş, hem de birer işverensiniz. Bu yüzden haklarınızı savunmak ve sesinizi duyurmak için bu tür zirvelerin önemi çok büyük." diyerek organizasyona destek verenlere teşekkür etti.