Mahallede Yeni Trend: Berberde Salça, Emlakçıda Zeytinyağı
Artan işletme giderleri karşısında hayatta kalmaya çalışan mahalle esnafı, çareyi ana faaliyet alanının dışına çıkmakta buldu. Berber, kuaför, emlakçı ve kırtasiye gibi dükkanlar adeta birer 'mini markete' dönüşürken uzmanlar denetimsizlik, tağşiş ve gıda güvenliği risklerine karşı tüketicileri acil koduyla uyarıyor.
Haberin Özeti
- • Yüksek işletme giderleri nedeniyle mahalle esnafı (berber, emlakçı) gıda ürünleri satarak "mini markete" dönüşürken, bu durum ekonomik hayatta kalma mücadelesini yansıtıyor.
- • Mevzuatta doğrudan yasal engel bulunmazken, TÜKONFED Başkanı Aydın Ağaoğlu tüketicileri fatura alma ve fahiş fiyat riski konusunda dikkatli olmaya çağırıyor.
- • Gıda güvenliği uzmanları, saklama koşulları ihlali, tağşiş/sahtecilik ve denetim yetki karmaşası gibi ciddi risklere dikkat çekerek tüketicileri acil koduyla uyarıyor.
Türkiye genelinde yüksek kira artışları, enerji maliyetleri ve artan işletme giderleri, mahalle esnafını radikal bir dönüşüme zorluyor. Geleneksel iş kollarından elde ettikleri gelirle dükkanını döndürmekte zorlanan küçük işletmeler, çareyi vitrinlerine gıda ürünleri eklemekte buldu. Bugün bir kuaför koltuğunda fön beklerken "organik zeytinyağı" ilanı görmek ya da bir emlakçıdan kiralık ev bakarken "Bitlis balı" satın almak sıradan bir durum haline geldi.
Odatv'nin gündeme getirdiği bu yeni satış modeli, hem esnafın ekonomik hayatta kalma mücadelesini gözler önüne seriyor hem de gıda güvenliği açısından büyük bir tartışmanın fitilini ateşliyor.
Yasal Engel Yok Ama Denetim Büyük Soru İşareti
Ticaret hukuku ve mevzuata göre; esnafın vergi levhasına ve siciline ek iş kollarını dahil ederek farklı ürünler satmasının önünde doğrudan yasal bir engel bulunmuyor. Konuyla ilgili açıklama yapan Tüketici Konfederasyonu (TÜKONFED) Başkanı Aydın Ağaoğlu, modelin yasal zeminini doğrulayarak tüketicilere şu uyarılarda bulundu:
"Esnafımız bu ürünleri faturalandırarak satabilir, bunda bir engel yok. Ancak tüketici burada iki noktaya çok dikkat etmeli: Birincisi, mutlaka ürünün faturasını veya fişini alsınlar. İkincisi ise fahiş fiyat riski. Bu tarz yerlerde fiyatlar, büyük market zincirlerine göre biraz daha yukarıda olabilir. Tüketici fiyat karşılaştırmasını iyi yapmalı."
Uzmanlar Alarma Geçti: "Berberdeki Salçayı Kim Denetleyecek?"
Mevzuatın yeşil ışık yakmasına rağmen, gıda güvenliği uzmanları ve halk sağlığı savunucuları durumdan son derece endişeli. Uzmanlara göre, bir gıda maddesinin bakkal veya market dışında satılması, çok ciddi riskleri beraberinde getiriyor:
Saklama Koşulları İhlali: Zeytinyağının kuaför salonundaki spot ışıklarının altında kalması, şarküteri ürünlerinin emlak ofisinde uygun soğutma zinciri (buzdolabı) olmadan barındırılması gıdaların hızla bozulmasına ve kimyasal değişime uğramasına neden oluyor.
Tağşiş ve Sahtecilik Riski: Esnafın "Köyden getirttim, tamamen organik" diyerek ambalajsız, etiketsiz veya markasız sattığı bal, zeytinyağı ve salça gibi ürünler tağşişe (hileli karışıma) en açık ürün grubu. Laboratuvar analizi olmayan bu ürünlerde sahtecilik oranı korkutucu boyutlarda.
Yetki Karmaşası: Tarım ve Orman Bakanlığı ile belediye ekiplerinin denetim mekanizmaları işletmelerin ana kollarına göre çalışıyor. Bir berber dükkanı denetlenirken gıdaların son kullanma tarihi ya da saklama hijyeninin neye göre ve nasıl denetleneceği büyük bir muamma oluşturuyor.
"Esnaf Çaresiz Ama Sağlık Esnetilemez"
Sektör temsilcileri, mahalle esnafının zincir marketler ve yüksek enflasyon karşısında ezildiğini, bu ek gelir yönteminin bir "can havli" hamlesi olduğunu belirtiyor. Ancak uzmanların ortak görüşü net: "Ekonomik gerekçeler ne olursa olsun, insan sağlığı ve gıda güvenliği esnetilemez."
Tüketicilerin mahalle esnafına duyduğu geleneksel "güven" ilişkisinin zedelenmemesi için, bu tür satış yapan dükkanların sıkı bir ambalaj ve etiket disiplinine alınması, vatandaşların ise kaynağı belirsiz, açıkta satılan ürünlerden uzak durması ve her alışverişte mutlaka fatura talep etmesi gerekiyor.
Bakmadan Geçme
