Cezayı Esnafa Kestiler, Fiyat Belirlemede Esnaf Devredışı

Ekmek ve Simit Fiyatlarına Yeni Komisyon Yetkisi: Kimler Yer Alacak?

Kanun Teklifi'nin 28. maddesi, özellikle Bakanlığın görüşüne tabi olan fiyat tarifelerinin (şu anki uygulamada sadece ekmek ve simit fiyatları) onaylanma ve itiraz süreçlerinde Uzlaşma Komisyonu'nun yapısını ve yetkisini değiştiriyor.

Mevcut ve Önerilen Uzlaşma Komisyonu Farkı:

Yeni düzenleme, itiraz edilen veya Bakanlık görüşüne tabi olan tarifelerin uzlaşma komisyonunca değerlendirilerek nihai karara bağlanmasını öngörüyor. Teklif sahibi Mustafa Arslan (Tokat), Komisyon'a daha geniş katılımlı bir itiraz komisyonu önerdiklerini, bunun fiyatlardaki farklılıkları gidermek ve fiyat istikrarını sağlamak amacıyla yapıldığını ifade etti.

Halil İbrahim Balcı'dan Sert Tepki: 'Kaos Meydana Getirir'

Toplantıya katılarak esnaf camiasının görüşlerini dile getiren TESK Genel Başkan Vekili Halil İbrahim Balcı, düzenlemenin hazırlanış biçimine ve içeriğine sert eleştiriler yöneltti.

1. 'Yargı Paketinde Bunun Ne İşi Var?'

Balcı, Adalet Komisyonu'nda ekmek fiyatının konuşulmak zorunda kalınmasından duyduğu şaşkınlığı dile getirerek, düzenlemenin bir yargı paketi içerisinde yer almasının aciliyetini ve mantığını sorguladı.

2. Görüş Alınmadı İddiası ve Anayasa Aykırılığı

Balcı, teklifin hazırlanışı sırasında ne TESK'ten ne de Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'nden (TOBB) toptan görüş alınmadığını ve haberleri olmadığını vurguladı. Kanun teklifini Anayasa'nın 48. (Çalışma ve Sözleşme Hürriyeti) ve 167. (Piyasanın Denetimi) maddelerine aykırı bulduklarını belirtti.

3. Uygulanamaz Süreçler ve Esnafın Mağduriyeti

Balcı, mevcut sistemde dahi fiyat tarifelerinin onay sürecinin uzun ve yavaş işlediğini, Bakanlığın görüşünün otuzar günlük iki aşamada toplamda iki ay bekletildiğini ve bugüne kadar çoğunlukla olumsuz geldiğini anlattı. Yeni sistemde Uzlaşma Komisyonu'ndaki 7 üyeden 5'inin idareden oluşacak olmasının fiyat tarifelerinin verilmesini imknsız kılacağını ve bunun esnaf ile halkı karşı karşıya getirecek bir kaos yaratacağını savundu.

4. Kapanan Fırınlar ve Kalite Sorunu Tehlikesi

Kastamonu örneğini vererek, mülki amir itirazı sonucu dört aydır fiyat alamayan esnafın mağduriyetini dile getiren Balcı, 'Bir ilde 160 işletmeden 27 tane işletme kapalı' bilgisini paylaştı. Fiyatlandırma zorlukları nedeniyle esnafın zarar edeceğini ve bunun sonucunda öncelikle ekmek kalitesinin bozulacağını (ucuz un kullanımı) ve ardından hijyen sorunlarının ortaya çıkacağını belirtti.

Halil İbrahim Balcı: 'Bütün girdileri serbest olan bir ürünü eğer siz fiyatlandırmaya kalkarsanız, o komisyonda 7 kişinin 5'ini idareden yaparsanız o fiyat o ilde verilmez, bu da kaos meydana getirir. Yani esnaf ve tacir ile tüketici olan halkımızı karşı karşıya getirir, idareyi karşı karşıya getirir.'

Muhalefet ve Teklif Sahibi Arasındaki Tartışma

Muhalefet milletvekilleri de düzenlemenin yerini ve amacını sorguladı.

• Zülküf Uçar (Van): Düzenlemenin merkezi idarenin esnaf üzerindeki vesayetini daha da artırdığını ve yerinden yönetim ilkesi bakımından sorunlu olduğunu belirterek, maddenin geri çekilip ilgili kurumlarla yeniden ele alınmasını talep etti.

• İsmail Atakan Ünver (Karaman): Adalet Bakanlığı'nın esnaf meslek kuruluşlarıyla olan uzmanlık ilişkisini sorguladı. Adalet Bakan Yardımcısı Niyazi Acar ise teklif metnine hangi maddelerin alınacağı konusunda yetkinin imzacı vekillerde ve parti grubunda olduğunu, iradenin kendilerinde olmadığını belirtti.

• İdris Şahin (Ankara): 'Milletin ekmeğiyle oynamaya kimsenin hakkı yok' diyerek tepki gösterdi ve maddenin Yargı Paketi'nden çıkarılıp Ticaret veya Plan Bütçe Komisyonu'nda görüşülmesi gerektiğini söyledi.

• Süleyman Bülbül (Aydın): Düzenlemenin Anayasa'ya aykırılığını yineledi ve Mustafa Arslan'a teklifi buraya koyma amacını sordu.

Teklif sahibi Mustafa Arslan, ise Komisyon'un genişletilmesinin fiyat istikrarını sağlayabilmek adına önerildiğini belirterek tekliflerinin arkasında durduklarını ifade etti. Bülent Tüfenkci (Malatya) ise düzenlemenin sadece fırıncılarla değil, Berberler ve Kuaförler gibi fiyat tarifesi belirleyen 12 odayla ilgili olduğunu, Bakanlığın elini denetleme ve müdahale etme anlamında güçlendirdiğini savundu.

Esnaf ve Sanatkrlar Fiyat Tarifesi Belirleme Sürecindeki Yeni Düzenlemeler (Madde 62 Değişikliği)

Yeni düzenleme, esnaf ve sanatkrların mal ve hizmet fiyatlarının belirlenmesinde merkezi idarenin ve ilgili kamu kurumlarının etkisini artırmaktadır.

1. Fiyat Tarifesi Hazırlama ve Onay Süreci

Esnafın fiyat tarifesi teklifinin ilk onayı, sıkı bir zaman çizelgesine bağlanmıştır:

• Hazırlayan: Fiyat tarifeleri, bağlı bulunulan odalarca hazırlanır.

• İlk Onay Yetkilisi: Odanın mensubu olduğu Birlik yönetim kurulu.

• Onay Süresi: Tarifenin sunulmasından sonra 30 gün içinde onaylanır veya reddedilir.

2. Ticaret Bakanlığı Görüşüne Tabi Tarifelerde Süreç

Özellikle ekmek ve simit gibi Bakanlık görüşüne tabi olan kritik tarifelerde bekleme süreleri netleştirilmiştir:

• Sürenin Durması: 30 günlük onay süresi, Bakanlığa görüş talebinin iletildiği gün durur.

• Sürenin Devamı: Bakanlık görüşünün Birliğe iletildiği günden itibaren 30 günlük süre devam eder.

3. Tarifenin Yürürlüğe Girişi ve İtiraz Mekanizması

Onaylanan tarifelerin yürürlüğe giriş ve itiraz etme hakları belirlenmiştir:

• Bildirim: Onaylanan tarife, mülki amirlik, belediye ve ilgili odaya 7 gün içinde bildirilir.

• Yürürlük: Tarife, bu bildirimin ardından itiraz edilmezse 15 gün sonra yürürlüğe girer.

• Azami Had: Fiyat tarifeleri, esnafın uygulayabileceği azami (en yüksek) hadleri gösterir.

4. Yeni Uzlaşma Komisyonu'nun Oluşumu ve Yetkileri

Belediyeler, mülki amirler veya Bakanlık tarafından olumsuz görüş verilen tarifelere itiraz edilmesi durumunda, Uzlaşma Komisyonu devreye girer. Bu komisyonun yapısı ve görevleri büyük önem taşımaktadır:

A. Komisyonun Yapısı ve Üyeleri

Uzlaşma Komisyonu, mevcut uygulamaya göre çok daha geniş ve idare ağırlıklı bir yapıya sahiptir. Toplamda 7 üyeden oluşur:

1. Başkan: O yerin Mülki Amiri veya görevlendireceği yardımcısı (Vali Yardımcısı/Kaymakam Yardımcısı).

2. Ticaret İl Müdürlüğü temsilcisi.

3. Defterdarlık temsilcisi.

4. Belediye temsilcisi.

5. İldeki ilgili kamu kurumu temsilcisi (Tarifenin konusuna göre Başkan belirler).

6. Ticaret ve Sanayi veya Ticaret Odası temsilcisi.

7. Esnaf ve Sanatkrlar Odaları Birliği temsilcisi.

B. Değerlendirme Kriterleri ve Karar

Komisyon, 15 gün içinde toplanarak nihai kararı verir ve bu karar bağlayıcıdır:

Karar Alma: Kararlar salt çoğunlukla (üye tam sayısının yarısından bir fazlasıyla) alınır.

Değerlendirme Esasları: Komisyon, kararını verirken sadece maliyetleri değil, aynı zamanda hükümetin enflasyon politikalarını da dikkate alır:

Mevcut maliyetler ve ortalama kr marjları,

Orta Vadeli Programda (OVP) yer alan enflasyon hedefleri.

Yürürlük: Talep edilen tarife, Komisyonun nihai kararından sonra yürürlüğe girer. Bu, Komisyon kararı olmadan tarifenin uygulanmayacağı anlamına gelir.

Madde Kabul Edildi, Değerlendirme Sürecek

Tartışmaların ardından Komisyon Başkanı Cüneyt Yüksel, konunun Genel Kurul'a kadar yeniden değerlendirileceğini belirtti. Teklif sahibi Mustafa Arslan da bu yönde bir değerlendirme yapacaklarını ifade etti. Yapılan oylama sonucunda ise 28. madde Komisyonda kabul edildi.