Bazı eserler vardır, kapağını açtığınızda sadece bir şehrin sokaklarını değil, koca bir milletin bin yıllık gen haritasını bulursunuz. Eski Milletvekili Mahmut Öztürk’ün kaleme aldığı, tam 1737 sayfalık devasa külliyat; "Aksaray Tarihi ve Aksaray’da Oğuz Boyları (Boylar, Soylar, Sülaleler)", tam da böyle bir şaheser. 9 yılı aşan bir emeğin, köy köy, aile aile yapılan görüşmelerin ürünü olan bu çalışma, sadece Aksaray’ın değil, Türk milletinin de hafıza kayıtlarını tazeliyor.
Bataklıktan Stratejik Merkeze: Bir İskân Destanı
Kitap, Aksaray’ın coğrafi kaderini Sümerlerden başlatarak Bizans ve Selçuklu’ya kadar uzanan bir perspektifle ele alıyor. Özellikle Aksu ve Karasu ırmaklarının birleştiği bataklık bölgenin, mühendislik dehasıyla nasıl stratejik bir yerleşim yerine dönüştürüldüğü, eserin tarihsel derinliğini ortaya koyuyor. II. Kılıçarslan devrinden Cumhuriyet’e uzanan bu süreçte; İpek Yolu üzerindeki duraklar, kervansaraylar ve vakıf sistemi, bir belgesel tadında okuyucuya sunuluyor.
Kitabın Omurgası: 24 Oğuz Boyu
Eserin en can alıcı kısmı, şüphesiz Oğuzların Anadolu’ya yerleşim sürecidir. Bozok ve Üçok ayrımından başlayarak; Kayı’dan Bayat’a, Avşar’dan Kınık’a, Çepni’den Beğdili’ye kadar Aksaray coğrafyasında iz bırakan boylar; tahrir defterleri ve Osmanlı arşivleri ışığında tek tek tespit edilmiş. Mahmut Öztürk burada sadece bir tarihçi gibi değil, bir "kimlik dedektifi" gibi çalışarak Boy → Oymak → Cemaat → Sülale zincirini günümüz soyadlarına kadar bağlamayı başarmış.
Tarihin Kesişen Yolları ve Sarsıcı Anektodlar
Kitapta yer alan bir anektod var ki, tarihin nasıl iç içe geçtiğini gözler önüne seriyor: Sasani hükümdarı Yezdigerd’in kızı Şehrübanu’nun hikâyesi... Hz. Ali efendimizin, esir düşen bu "dost kralın kızını" köle pazarından kurtarıp Hz. Hüseyin ile evlendirmesi, eserin en etkileyici satırları arasında yer alıyor.
Daha da önemlisi, Öztürk’ün çalışması toplumsal barışa da sessiz bir katkı sunuyor. Satır aralarında; bugün kendisini farklı tanımlayan kesimlerin kökenlerindeki Türkmen izlerini sürerken, Türk-Kürt kardeşliğinin ve Alevi-Sünni inancının bu topraklarda nasıl iç içe geçtiğini belgelerle gösteriyor.
Aksaray Valiliği’ne Çağrı
Akademik dilden ziyade kaynaklı ve samimi bir üsluba sahip olan bu kitap, komşu şehir Kayseri’ye dair de onlarca sayfalık ortak bilgi barındırıyor. Aksaraylı Muş Valisi Sayın Avni Çakır'ın bu eseri kutlayan ilk isim olması, mülki idarenin kadim kültüre verdiği önemin bir göstergesidir. Ancak böylesine ölümsüz bir emeğe karşı Aksaray Valiliği’nin de bir "vefa plaketi" ile bu çalışmayı taçlandırması, yerel tarihimize duyulan saygının bir gereği olacaktır.
49 sayfa giriş ve 1688 sayfa metinle toplam 1737 sayfa tutan bu "şahaser" cilt, Mahmut Öztürk’ün çocukluk merakından süzülüp gelen bir borç ödeme nişanesidir. Atasının, dedesinin toprağına olan borcunu bu çapta bir eserle ödeyen Öztürk’ü kutluyor, bu titiz çalışmanın diğer illerimize de örnek olmasını temenni ediyoruz.
İrtibat Notu: Bu eşsiz kaynağa kütüphanesinde yer açmak isteyenler, 0533 746 82 21 numaralı telefondan bilgi alabilirler.
